مدیریت سیلاب در ایران با چه چالش هایی مواجه است؟



محققین این پژوهش با بررسی وضعیت مدیریت ریسک سیل در ایران، عدم توجه و اهمیت رودخانه در برنامه ریزی شهری و طراحی زیرساخت ها، عدم انجام صحیح و به موقع مسئولیت های نهادها، مداخله را بیان کردند. ساختارهای اداری در شرایط بحرانی عدم استفاده بهینه از منابع موجود و تاکید بر مدیریت سیل در مقابل دولت از جمله چالش های مدیریت ریسک سیل در ایران است.

به گزارش ایسنا. سیل یکی از رایج ترین و مخرب ترین پدیده های طبیعی است که همه روزه در مقیاس بزرگ و کوچک در جهان رخ می دهد و همواره موجب خسارات جانی، مالی و همچنین پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی می شود.

خطر وقوع سیل در کشورهای سراسر جهان به دلایل مختلف در حال افزایش است. با افزایش نگرانی در مورد چالش های مدیریت سنتی سیل در سراسر جهان، مفهوم مدیریت سیل مدرن رایج شده است.

مدیریت مدرن بلایا، بر خلاف مدیریت سنتی سیل، به استراتژی های دفاعی برای محافظت از جوامع در برابر سیل، اغلب با اجرای اقدامات ساختاری، محدود نمی شود. همچنین این نوع مدیریت تمایلی به کنترل و کنترل سیل ندارد و بر رویکرد تاب آوری تاکید دارد.

همانطور که در بالا ذکر شد، مفهوم مدیریت سیل، به عنوان بخشی از مدیریت منابع آب، برجسته شده است. مدیریت منابع آب مجموعه‌ای از قوانین، رویه‌ها و فرآیندهای رسمی و غیررسمی است که بر اساس تصمیماتی اتخاذ و اجرا می‌شود که توسط ذینفعان و ذینفعان و دستگاه‌های اجرایی برای پاسخگو بودن اتخاذ و اجرا می‌شوند.

مدیریت سیل را می توان به عنوان شبکه ای از سازمان های مرتبط و تعاملات در مدیریت ریسک سیل تعریف کرد. از جمله آمایش سرزمین، مدیریت آب، مدیریت بحران و غیره.

مطالعات مختلفی در مورد مدیریت ریسک سیل در جهان و در کشورهای مختلف مانند مالزی، کانادا، هلند، سوئد، ایتالیا، انگلستان، فرانسه و … انجام شده است. در ایران، بیشتر پژوهش‌ها در زمینه سیل‌ها بر روی مسائل مدل‌سازی بارش-سیل متمرکز بوده و از منظر مدیریتی به موضوع سیل بسیار کم توجه شده است.

با توجه به این موضوع؛ در پژوهشی که توسط پژوهشگران انجام شد به این سوال پاسخ دادند که برای کاهش خسارات جانی و مالی ناشی از سیل در ایران چه اقدامات و برنامه هایی می توان انجام داد؟

در این پژوهش، حوادث سیلاب اسفند ۱۳۹۶ و فروردین ۱۳۹۶ مورد توجه قرار گرفت، مراجع اصلی ذکر شده در این پژوهش، جدای از قوانین و مقررات کشور، گزارش کارگروه های ویژه کمیسیون ویژه رئیس جمهور می باشد. سیل

در این پژوهش پس از بررسی قوانین موجود در این زمینه، تمامی حوزه های موثر مدیریت سیلاب در ایران مشخص شد. این حوزه ها شامل بیمه سیل، بیمه کشاورزی و دام، غرامت دولتی، بازسازی و نگهداری، کنترل و کنترل آب، مدیریت بلایای طبیعی، برنامه ریزی کاربری اراضی و محدودیت های ساختمانی، ارائه خدمات ضروری و بهداشتی، پیش بینی و اطلاع رسانی و هشدار می باشد. آبخوان داری و راهکارهای طبیعی، طراحی زیرساخت ها و چهار بخش غیرمستقیم شامل واکنش سازمان های مردم نهاد، نیروهای داوطلب و مردمی، نیروهای مسلح و نیروهای دانشگاهی است.

این بخش ها مدیریت سیلاب را چند وجهی و چند سطحی نشان می دهند. همچنین در فاز بعدی هر یک از این دسته ها از نظر استراتژی های مدیریت خطر سیل شامل پیشگیری، دفاع، کاهش، آماده سازی و بازیابی طبقه بندی می شوند. سپس این مقولات بر اساس رویکرد سنجش خط مشی و ابعاد چهارگانه آن (هنجارها، بازیگران، قدرت و منابع آنها) تحلیل می‌شوند.

بر اساس نتایج این تحقیق، مدیریت ریسک سیل در ایران از نظر دیدگاه ها و منابع بازیگران، قواعد و گفتمان آنها دارای چالش های فراوانی است.

یکی از چالش های اصلی در حوزه سنجش رفتار سیاسی، عدم تخصیص منابع زمانی و عدم استفاده صحیح از منابع اعم از دانش علمی، دانش بومی هر منطقه، ظرفیت انسانی و منابع مالی بخش، قدرت و منابع است. . و همچنین عدم هماهنگی و همکاری بین فعالین به عدم تنوع در راهکارها و اقدامات مدیریتی موجود، پاسخگویی اپراتورها، جناح جنبش و اتحاد آنها اشاره کرد.

بخشی از مقررات؛ فقدان و عدم تحرک مقررات موجود در سیستم مدیریت ریسک سیل ایران چالش اصلی در این بخش است. همچنین در بخش سخنرانی؛ وجود نظرات متضاد میان بازیگران بخش حاکمیتی، بخش خصوصی و مردم یکدیگر نشان دهنده تفاوت و پوچی گفتمان تهدید ایران است.

به گفته محققین این تحقیق و بر اساس نتایج به دست آمده، عدم توجه و اهمیت رودخانه در برنامه ریزی شهری و طراحی زیرساخت، عدم انجام صحیح و به موقع وظایف نهادها، مداخله ساختارهای اداری. در شرایط سخت، عدم شفافیت. استفاده از منابع موجود و تمرکز بر مدیریت دولت محور سیل یکی از چالش های مدیریت ریسک سیل در ایران است. همچنین هماهنگی و همسویی برنامه ها و اقدامات راهبردهای مدیریت سیل ضعیف است و هر دو راهبرد دفاعی و آمادگی; در مقایسه با پنج استراتژی دیگر، برنامه های مدیریت سیل ساختار یافته است.

در این پژوهش، علاوه بر پرداختن به چالش‌ها در حوزه‌های مختلف مدیریت ریسک سیل، بخش‌های اولویت‌دار اصلاح اقدامات مدیریت ریسک سیل در ایران نیز بر اساس رویکرد پارامترهای سیاستی ارائه شده است.

محققانی که این مطالعه را انجام داده‌اند پیشنهاد می‌کنند که استفاده از نتایج این تحقیق و تمرین تصمیم‌گیری می‌تواند به بهبود سطح مدیریت ریسک سیل قبل از انجام اقدامات غیرمستقیم با تمرکز بر اقدامات ساختاری کمک کند.

در انجام این پژوهش، حسین شکری رستمی; دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت و برنامه ریزی منابع آب دانشگاه تربیت مدرس و علی باقری از گروه بین رشته ای فناوری آب دانشگاه تربیت مدرس به همراه امیر سعدالدین. دانشیار گروه مدیریت آب دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان به یکدیگر کمک کردند.

نتایج این مطالعه در پاییز ۱۴۰۰ در قالب یک مقاله علمی با عنوان ارزیابی وضعیت مدیریت ریسک در ایران بر اساس رویکرد پارامترهای سیاستی در مجله پژوهشی منابع آب ایران منتشر شد.

در انتهای پیام